Skały i turnie w Tatry Zachodnie

Siodłowa Turnia

1604 m, Tatry Zachodnie

Siodłowa Turnia – turnia wznosząca się w górnej części Doliny Małej Łąki w Tatrach Zachodnich, na południe od Małego Giewontu. Oddzielona jest od niego przełęczą Siodło. Tworzy krótką, wąską grań, w której wyróżnia się szczyt, wznoszący się na wysokość 1647 m n.p.m. Opada on stromym urwiskiem o wysokości ok. 150 m do Głazistego Żlebu. Siodłowa Turnia wraz z Małym Giewontem i Wielką Turnią tworzy panoramę szczytów wznoszących się nad Wielką Polaną w Dolinie Małej Łąki. Dawniej zwana była Turnią Siadłą lub Turnią Spiczastą. Zbudowana jest z białych wapieni serii wierchowej, pochodzących z okresu dolnej kredy. W jej północnych zboczach znajduje się kilka jaskiń. Najbardziej znane to Nyża w Siodłowej Turni oraz Jaskinia Śpiących Rycerzy Wyżnia i Jaskinia Śpiących Rycerzy, znajdujące się w Żlebie Śpiących Rycerzy.

Zawrat Kasprowy

1565 m, Tatry Zachodnie

Zawrat Kasprowy lub Jaworzyńskie Turnie – fragment północno-zachodniej grani Kopy Magury w polskich Tatrach Zachodnich.

Zawracik Kasprowy

1389 m, Tatry Zachodnie

Zawracik Kasprowy – grzbiet odgałęziający się od Rówienek w polskich Tatrach Zachodnich i będący przedłużeniem Zawratu Kasprowego. Od Rówienek opada w kierunku zachodnio-północno-zachodnim, kończąc się przy Kasprowej Polanie. Od strony wschodniej jego stoki to strome, zarośnięte lasem urwiska, zaś od strony zachodniej do Starych Szałasisk opada skalnym murem o wysokości do 100 m. Z Rówienek przez Zawracik Kasprowy opadają dwa żleby; jeden piarżysty biegnie w kierunku zachodnim, oddzielając od siebie Zawracik i Zawrat Kasprowy, drugi zalesiony opada w północno-zachodnim kierunku do Kasprowej Polany. Zawracik Kasprowy zbudowany jest całkowicie ze skał wapiennych, w których silnie rozwinięte są zjawiska krasowe. Odkryto tutaj wiele jaskiń, grot, wnęk i dziur. Największe z nich to: Jaskinia Kasprowa Niżnia, Średnia i Wyżnia, Jaskinia pod Szczytem, Jaskinia Korytarzowa.

Kościół

1279 m, Tatry Zachodnie

Kościół – formacja skalna w orograficznie prawych zboczach Wąwozu Kraków w polskich Tatrach Zachodnich. Stanowi dolną część opadającej do Rynku w Wąwozie Kraków Ptakowej Turni, znajdującej się zakończeniu południowo-zachodniej grzędy Upłazkowej Turni. Jest to pionowa ściana o wysokości około 50 m, w dolnej części mająca przewieszenie o głębokości około 8 m. W przewieszeniu tym znajduje się nyża o długości około 60 m, wysokości około 12 m, od góry mająca okap o głębokości około 8 m (tyle co przewieszenie ściany). W nyży jest kilka bloków skalnych. Największy z nich ma wysokość około 4 m. Są to tzw. Święci. Nazwa pochodzi od tego, że formacja oglądana z dalsza przypomina kościół z posągami świętych. Okap nad nimi nazywa się Okapem nad Świętymi, całą zaś formację Władysław Cywiński w 3. tomie przewodnika Tatry nazywa „skalnym tworem”.

Wyżnia Chochołowska Brama

1055 m, Tatry Zachodnie

Wyżnia Brama Chochołowska (pod Zawiesistą) – ciasne, zbudowane z dolomitów wrota skalne w Dolinie Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. Znajdują się na wysokości ok. 1030 m n.p.m., na odcinku pomiędzy Polaną pod Jaworki a leśniczówką TPN (dawne schronisko Blaszyńskich). Utworzone są przez czoła grzbietów Kominiarskiego Wierchu i Bobrowca (tzw. Chochołowskie Czoła), w których Chochołowski Potok wyżłobił wąwóz. Część jego wód zanika tutaj w ponorze, płynąc podziemnymi, wymytymi w skale szczelinami, wypływa dopiero niżej w Wywierzysku Chochołowskim. W stromych ścianach masywu Bobrowca (po zachodniej stronie) znajduje się największa jaskinia Doliny Chochołowskiej – Szczelina Chochołowska oraz kilka mniejszych jaskiń. (Schron przy Szczelinie, Dziura w Zawiesistej, Zbójnicka Dziura, Kamienne Mleko, Jaskinia Rybia, Dziura nad Potokiem, Jaskinia Mała).

Brama Kraszewskiego

1053 m, Tatry Zachodnie

Pośrednia Kościeliska Brama, zwana też Bramą Kraszewskiego – wąwóz skalny w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich o długości ok. 0,5 km. Znajduje się w odległości 2,5 km od przysiółka Kiry (35 min pieszo), powyżej polany Stare Kościeliska. Jego zbudowane z jasnych wapieni, niemal pionowe ściany osiągają wysokość do 100 m. Po wschodniej stronie znajduje się w nich turnia Okręt. Porośnięte są świerkowym lasem górnoreglowym, w dużej części pierwotnym, nienaruszonym przez człowieka. Rosnące na skałach drzewa przyjmują osobliwe nieraz formy (tzw. las urwiskowy). Dnem wąwozu płynie Kościeliski Potok, obok niego prowadzi droga jezdna i trasa turystyczna. Po lewej stronie (dla idących w górę doliny) odchodzi czarny szlak turystyczny do Jaskini Mroźnej, a 50 m wyżej na prawo niebieski szlak na Stoły i Halę na Stołach.

Skała Pisana

1053 m, Tatry Zachodnie

Skała Pisana – kilkunastometrowej wysokości pionowa, płaska skała wapienna znajdująca się w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Położona jest w odległości 4,3 km od Kir, powyżej Polany Pisanej, w skalnej gardzieli Kościeliskiego Potoku, zwanej Wyżnią Kościeliską Bramą (Bramą Raptawicką). Skała znajduje się tuż obok drewnianego mostka na Kościeliskim Potoku, po wschodniej stronie doliny, stronę zachodnią skalnej gardzieli tworzą w tym miejscu urwiska Raptawickiej Turni. Cała skała pokryta jest prawie już niewidocznymi autografami kilku pokoleń turystów sprzed lat, między którymi są również podpisy znanych ludzi, np. malarza Henryka Siemiradzkiego. W 1832 r. dwukrotnie oglądał ją Seweryn Goszczyński. Po sierpniowej wycieczce notował w swym „Dzienniku podróży do Tatrów”: Naga skalista ściana, dosyć wysoka (...). Jest ona gościnną księgą dla zwiedzających Dolinę Kościeliską.

Sowa

1045 m, Tatry Zachodnie

Sowa – turnia w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Znajduje się po zachodniej stronie tej doliny, niemal naprzeciwko ścieżki zejściowej od Jaskini Mroźnej, poniżej masywu Stołów. Jej strome białe ściany wznoszą się ponad lasem tuż przy Kościeliskim Potoku na wysokość ok. 1050 m n.p.m. Jest także doskonale widoczna ze znajdującej się w odległości 600 m na południe Polany Pisanej. Zbudowana jest z wapieni i ma charakterystyczny kształt, który kojarzył się z twórcom nazwy z sową. Powyżej Sowy, w odległości 200 m od niej, wznosi się dużo wyższa od niej Kazalnica. W Sowie i w jej bezpośrednich okolicach istnieje kilkanaście jaskiń z których największa jest Zimna Szczelina I. Oprócz niej są też m.in.: Schron przed Sową I, Schron przed Sową II, Schron przed Sową III, Sowia Jama I, Sowia Jama II, Sowia Jama III, Zimna Szczelina II, Zimna Szczelina III.

Niżnia Chochołowska Brama

1007 m, Tatry Zachodnie

Niżnia Brama Chochołowska – ciasne, zbudowane z dolomitów wrota skalne w Dolinie Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. W tym miejscu zbocza Doliny Chochołowskiej zwierają się w ciasny wąwóz. Miejsce to znajduje się na wysokości 987 m n.p.m., na odcinku pomiędzy polaną Huciska a Polaną pod Jaworki. Po wschodniej stronie drogi biegnącej doliną znajduje się wysoka, stroma dolomitowa skała nazywana Skałą Kmietowicza. W 1901 r. zamontowano na niej tablicę upamiętniającą ks. Józefa Leopolda Kmietowicza i innych organizatorów powstania chochołowskiego. Umieszczono na niej również medalion upamiętniający wizytę w dolinie Jana Pawła II w 1983 r. Około 30 m powyżej skały, przed mostkiem na Chochołowskim Potoku odbiega na wschód krótka ścieżka (1 min) do Wywierzyska Chochołowskiego – jednego z największych wywierzysk w Tatrach.

Brama Kantaka

972 m, Tatry Zachodnie

Niżnia Kościeliska Brama zwana dawniej Międzyściany, a następnie Bramą Kantaka – ciasne wrota skalne, o pionowych niemal skałach, wyrzeźbione przez Kościeliski Potok w bardzo twardych jurajskich wapieniach w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Ma szerokość około 10 m, długość około 30 m, a jej dno znajduje się na wysokości 935 m. Tworzące ją wapienne skały porastają m.in. wawrzynek wilczełyko, suchodrzew czarny i naskalne murawy ze stokrotnicą górską, skalnicą gronkową i paprociami. Znajduje się w odległości 0,5 km od wylotu doliny – przysiółka Kiry. Zachodnie obramowanie tworzą zbocza Przedniej Kopki, wschodnie Małego Regla. Pomiędzy nimi znajduje się droga i trasa turystyczna przez dolinę. Od pierwszej połowy XIX w., kiedy Tatry stały się celem turystycznych wypraw, jednym z najczęstszych ich celów była Dolina Kościeliska.

Jarcowa Skałka

928 m, Tatry Zachodnie

Jarcowa Skałka – niewielkie, ok. 3 m wysokości odsłonięcie skalne w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Znajduje się on w wylocie doliny w Kirach, tuż obok lasu, po wschodniej stronie drogi biegnącej doliną, naprzeciw restauracji „Harnaś”. Nazwę nadali jej górale od licznych wypukłych ziaren występujących na jego powierzchni, przypominających nasiona zbóż (w góralskiej gwarze jarec oznacza jęczmień). W istocie ziarenka te to tzw. numulity – trzeciorzędowe, eoceńskie skamieniałości, świadectwo geologicznej przeszłości Doliny Kościeliskiej. Obecnie są one już słabo widoczne, powierzchnia kamienia uległa znacznemu zwietrzeniu.

Dudziniec

1226 m, Tatry Zachodnie

Dudziniec (Dudzieniec) – szeroka i stroma dolinka o wyglądzie żlebu wcinająca się w północno-zachodnie stoki Kominiarskiego Wierchu w Tatrach Zachodnich. Położona jest na wysokości od 1020 do 1600 m n.p.m. Wylot dolinki znajduje się poniżej Wyżniej Bramy Chochołowskiej, zaraz nad Potokiem Chochołowskim. W dolince znajduje się kilka jaskiń, m.in. Schronisko w Kalwarii, Jaskinia w Dudzińcu, Szczelina w Osmętnicy, Schron w Wyżniej Bramie Chochołowskiej, Dmuchająca Szczelina, Szczelina nad Jaskinią w Dudzińcu i jedna z większych jaskiń lodowych w Tatrach – Dmuchawa.

Czarna Skała

1767 m, Tatry Zachodnie

Piekło

1605 m, Tatry Zachodnie

Miętusie Turnie

1570 m, Tatry Zachodnie

Spady

1392 m, Tatry Zachodnie

Zameczki

1383 m, Tatry Zachodnie

Okap nad Świętymi

1279 m, Tatry Zachodnie

Święci

1279 m, Tatry Zachodnie

Cisowe Igły

1272 m, Tatry Zachodnie

Wielkie Turnie

1249 m, Tatry Zachodnie

Turnia Olejarnia

1154 m, Tatry Zachodnie

Jastrzębia Turnia

1076 m, Tatry Zachodnie

Między Ściany

1061 m, Tatry Zachodnie

Siwiańskie Turnie

1021 m, Tatry Zachodnie

Kogutki

1002 m, Tatry Zachodnie

Skała Jelinka

980 m, Tatry Zachodnie

Lejowa

947 m, Tatry Zachodnie

Kamień

1546 m, Tatry Zachodnie

Dudowe Turnie

1431 m, Tatry Zachodnie

Zawiesista

1204 m, Tatry Zachodnie

Skałki na Jarońcu

1034 m, Tatry Zachodnie