Skały i turnie w Tatrach i na Podhalu

Siodłowa Turnia

1604 m, Tatry Zachodnie

Siodłowa Turnia – turnia wznosząca się w górnej części Doliny Małej Łąki w Tatrach Zachodnich, na południe od Małego Giewontu. Oddzielona jest od niego przełęczą Siodło. Tworzy krótką, wąską grań, w której wyróżnia się szczyt, wznoszący się na wysokość 1647 m n.p.m. Opada on stromym urwiskiem o wysokości ok. 150 m do Głazistego Żlebu. Siodłowa Turnia wraz z Małym Giewontem i Wielką Turnią tworzy panoramę szczytów wznoszących się nad Wielką Polaną w Dolinie Małej Łąki. Dawniej zwana była Turnią Siadłą lub Turnią Spiczastą. Zbudowana jest z białych wapieni serii wierchowej, pochodzących z okresu dolnej kredy. W jej północnych zboczach znajduje się kilka jaskiń. Najbardziej znane to Nyża w Siodłowej Turni oraz Jaskinia Śpiących Rycerzy Wyżnia i Jaskinia Śpiących Rycerzy, znajdujące się w Żlebie Śpiących Rycerzy.

Zawrat Kasprowy

1565 m, Tatry Zachodnie

Zawrat Kasprowy lub Jaworzyńskie Turnie – fragment północno-zachodniej grani Kopy Magury w polskich Tatrach Zachodnich.

Zawracik Kasprowy

1389 m, Tatry Zachodnie

Zawracik Kasprowy – grzbiet odgałęziający się od Rówienek w polskich Tatrach Zachodnich i będący przedłużeniem Zawratu Kasprowego. Od Rówienek opada w kierunku zachodnio-północno-zachodnim, kończąc się przy Kasprowej Polanie. Od strony wschodniej jego stoki to strome, zarośnięte lasem urwiska, zaś od strony zachodniej do Starych Szałasisk opada skalnym murem o wysokości do 100 m. Z Rówienek przez Zawracik Kasprowy opadają dwa żleby; jeden piarżysty biegnie w kierunku zachodnim, oddzielając od siebie Zawracik i Zawrat Kasprowy, drugi zalesiony opada w północno-zachodnim kierunku do Kasprowej Polany. Zawracik Kasprowy zbudowany jest całkowicie ze skał wapiennych, w których silnie rozwinięte są zjawiska krasowe. Odkryto tutaj wiele jaskiń, grot, wnęk i dziur. Największe z nich to: Jaskinia Kasprowa Niżnia, Średnia i Wyżnia, Jaskinia pod Szczytem, Jaskinia Korytarzowa.

Dziadula

1360 m, Tatry Wysokie

Dziadula – duża skała w Dolinie Roztoki w polskich Tatrach Wysokich. Znajduje się tuż przy ścieżce szlaku turystycznego, pomiędzy tym szlakiem a potokiem Roztoka. Jest to podłużny blok granitu, widziany z boku przypomina kształtem żebraczkę i stąd jego nazwa. Znajduje się na wysokości około 1360 m, w górnej części Doliny Roztoki, nieco poniżej wylotu Litworowego Żlebu i Urwanego Żlebu, w miejscu, gdzie las przerzedza się i widoczne są stoki Wołoszyna i Koziego Wierchu. W Tatrach znajdują się jeszcze inne skały o nazwie Dziadula, m.in. turniczka Dziadula w orograficznie lewej grzędzie Żlebu Żandarmerii w Dolinie Rybiego Potoku.

Kościół

1279 m, Tatry Zachodnie

Kościół – formacja skalna w orograficznie prawych zboczach Wąwozu Kraków w polskich Tatrach Zachodnich. Stanowi dolną część opadającej do Rynku w Wąwozie Kraków Ptakowej Turni, znajdującej się zakończeniu południowo-zachodniej grzędy Upłazkowej Turni. Jest to pionowa ściana o wysokości około 50 m, w dolnej części mająca przewieszenie o głębokości około 8 m. W przewieszeniu tym znajduje się nyża o długości około 60 m, wysokości około 12 m, od góry mająca okap o głębokości około 8 m (tyle co przewieszenie ściany). W nyży jest kilka bloków skalnych. Największy z nich ma wysokość około 4 m. Są to tzw. Święci. Nazwa pochodzi od tego, że formacja oglądana z dalsza przypomina kościół z posągami świętych. Okap nad nimi nazywa się Okapem nad Świętymi, całą zaś formację Władysław Cywiński w 3. tomie przewodnika Tatry nazywa „skalnym tworem”.

Wyżnia Chochołowska Brama

1055 m, Tatry Zachodnie

Wyżnia Brama Chochołowska (pod Zawiesistą) – ciasne, zbudowane z dolomitów wrota skalne w Dolinie Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. Znajdują się na wysokości ok. 1030 m n.p.m., na odcinku pomiędzy Polaną pod Jaworki a leśniczówką TPN (dawne schronisko Blaszyńskich). Utworzone są przez czoła grzbietów Kominiarskiego Wierchu i Bobrowca (tzw. Chochołowskie Czoła), w których Chochołowski Potok wyżłobił wąwóz. Część jego wód zanika tutaj w ponorze, płynąc podziemnymi, wymytymi w skale szczelinami, wypływa dopiero niżej w Wywierzysku Chochołowskim. W stromych ścianach masywu Bobrowca (po zachodniej stronie) znajduje się największa jaskinia Doliny Chochołowskiej – Szczelina Chochołowska oraz kilka mniejszych jaskiń. (Schron przy Szczelinie, Dziura w Zawiesistej, Zbójnicka Dziura, Kamienne Mleko, Jaskinia Rybia, Dziura nad Potokiem, Jaskinia Mała).

Brama Kraszewskiego

1053 m, Tatry Zachodnie

Pośrednia Kościeliska Brama, zwana też Bramą Kraszewskiego – wąwóz skalny w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich o długości ok. 0,5 km. Znajduje się w odległości 2,5 km od przysiółka Kiry (35 min pieszo), powyżej polany Stare Kościeliska. Jego zbudowane z jasnych wapieni, niemal pionowe ściany osiągają wysokość do 100 m. Po wschodniej stronie znajduje się w nich turnia Okręt. Porośnięte są świerkowym lasem górnoreglowym, w dużej części pierwotnym, nienaruszonym przez człowieka. Rosnące na skałach drzewa przyjmują osobliwe nieraz formy (tzw. las urwiskowy). Dnem wąwozu płynie Kościeliski Potok, obok niego prowadzi droga jezdna i trasa turystyczna. Po lewej stronie (dla idących w górę doliny) odchodzi czarny szlak turystyczny do Jaskini Mroźnej, a 50 m wyżej na prawo niebieski szlak na Stoły i Halę na Stołach.

Skała Pisana

1053 m, Tatry Zachodnie

Skała Pisana – kilkunastometrowej wysokości pionowa, płaska skała wapienna znajdująca się w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Położona jest w odległości 4,3 km od Kir, powyżej Polany Pisanej, w skalnej gardzieli Kościeliskiego Potoku, zwanej Wyżnią Kościeliską Bramą (Bramą Raptawicką). Skała znajduje się tuż obok drewnianego mostka na Kościeliskim Potoku, po wschodniej stronie doliny, stronę zachodnią skalnej gardzieli tworzą w tym miejscu urwiska Raptawickiej Turni. Cała skała pokryta jest prawie już niewidocznymi autografami kilku pokoleń turystów sprzed lat, między którymi są również podpisy znanych ludzi, np. malarza Henryka Siemiradzkiego. W 1832 r. dwukrotnie oglądał ją Seweryn Goszczyński. Po sierpniowej wycieczce notował w swym „Dzienniku podróży do Tatrów”: Naga skalista ściana, dosyć wysoka (...). Jest ona gościnną księgą dla zwiedzających Dolinę Kościeliską.

Sowa

1045 m, Tatry Zachodnie

Sowa – turnia w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Znajduje się po zachodniej stronie tej doliny, niemal naprzeciwko ścieżki zejściowej od Jaskini Mroźnej, poniżej masywu Stołów. Jej strome białe ściany wznoszą się ponad lasem tuż przy Kościeliskim Potoku na wysokość ok. 1050 m n.p.m. Jest także doskonale widoczna ze znajdującej się w odległości 600 m na południe Polany Pisanej. Zbudowana jest z wapieni i ma charakterystyczny kształt, który kojarzył się z twórcom nazwy z sową. Powyżej Sowy, w odległości 200 m od niej, wznosi się dużo wyższa od niej Kazalnica. W Sowie i w jej bezpośrednich okolicach istnieje kilkanaście jaskiń z których największa jest Zimna Szczelina I. Oprócz niej są też m.in.: Schron przed Sową I, Schron przed Sową II, Schron przed Sową III, Sowia Jama I, Sowia Jama II, Sowia Jama III, Zimna Szczelina II, Zimna Szczelina III.

Niżnia Chochołowska Brama

1007 m, Tatry Zachodnie

Niżnia Brama Chochołowska – ciasne, zbudowane z dolomitów wrota skalne w Dolinie Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. W tym miejscu zbocza Doliny Chochołowskiej zwierają się w ciasny wąwóz. Miejsce to znajduje się na wysokości 987 m n.p.m., na odcinku pomiędzy polaną Huciska a Polaną pod Jaworki. Po wschodniej stronie drogi biegnącej doliną znajduje się wysoka, stroma dolomitowa skała nazywana Skałą Kmietowicza. W 1901 r. zamontowano na niej tablicę upamiętniającą ks. Józefa Leopolda Kmietowicza i innych organizatorów powstania chochołowskiego. Umieszczono na niej również medalion upamiętniający wizytę w dolinie Jana Pawła II w 1983 r. Około 30 m powyżej skały, przed mostkiem na Chochołowskim Potoku odbiega na wschód krótka ścieżka (1 min) do Wywierzyska Chochołowskiego – jednego z największych wywierzysk w Tatrach.

Brama Kantaka

972 m, Tatry Zachodnie

Niżnia Kościeliska Brama zwana dawniej Międzyściany, a następnie Bramą Kantaka – ciasne wrota skalne, o pionowych niemal skałach, wyrzeźbione przez Kościeliski Potok w bardzo twardych jurajskich wapieniach w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Ma szerokość około 10 m, długość około 30 m, a jej dno znajduje się na wysokości 935 m. Tworzące ją wapienne skały porastają m.in. wawrzynek wilczełyko, suchodrzew czarny i naskalne murawy ze stokrotnicą górską, skalnicą gronkową i paprociami. Znajduje się w odległości 0,5 km od wylotu doliny – przysiółka Kiry. Zachodnie obramowanie tworzą zbocza Przedniej Kopki, wschodnie Małego Regla. Pomiędzy nimi znajduje się droga i trasa turystyczna przez dolinę. Od pierwszej połowy XIX w., kiedy Tatry stały się celem turystycznych wypraw, jednym z najczęstszych ich celów była Dolina Kościeliska.

Jarcowa Skałka

928 m, Tatry Zachodnie

Jarcowa Skałka – niewielkie, ok. 3 m wysokości odsłonięcie skalne w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Znajduje się on w wylocie doliny w Kirach, tuż obok lasu, po wschodniej stronie drogi biegnącej doliną, naprzeciw restauracji „Harnaś”. Nazwę nadali jej górale od licznych wypukłych ziaren występujących na jego powierzchni, przypominających nasiona zbóż (w góralskiej gwarze jarec oznacza jęczmień). W istocie ziarenka te to tzw. numulity – trzeciorzędowe, eoceńskie skamieniałości, świadectwo geologicznej przeszłości Doliny Kościeliskiej. Obecnie są one już słabo widoczne, powierzchnia kamienia uległa znacznemu zwietrzeniu.

Czajakowa Skała

718 m, Pieniny

Czajakowa, Czajakowa Skała – wybitna skała w górnej części Wąwozu Homole w Małych Pieninach. Ma wysokość 707 m n.p.m. Skała wznosi się nad Dubantowską Polaną, na której często odpoczywają turyści zwiedzający rezerwat przyrody Wąwóz Homole. Prowadzi do niej ułożona z kamieni ścieżka dydaktyczna wokół Dubantowskiej Polany. Miejsce bardzo atrakcyjne widokowo, również o dużych wartościach przyrodniczych. Od strony polany skała ma stromą, niemal pionową, prawie nagą ścianę. Ma ciekawą budowę geologiczną. Zbudowana jest z czerwonych i zielonych radiolarytów oraz krzemionkowych wapieni, przewarstwionych marglistymi lub ilastymi łupkami. Występuje w niej fałd obalony, a skała pochodzi z okresu górnej jury (oxford – kimeryd). Tworzące ją radiolaryty położone są na radiolarytach z formacji Sokolicy i przykryte bulastymi formami wapieni czorsztyńskich.

Smolegowa Skała

710 m, Pieniny

Smolegowa Skała – wybitna skała wapienna w Dolinie Białej Wody w Małych Pieninach. Znajduje się tuż za wejściem do tej doliny, po południowej stronie potoku Biała Woda płynącego u jej podnóża. Jest chroniona prawnie, wchodzi w skład rezerwatu Przyrody Biała Woda. Wznosi się na wysokość ok. 715 m n.p.m., jej wysokość względna ponad dno doliny wynosi ok. 80 m. Zbudowana jest z białych wapieni krynoidowych serii czorsztyńskiej. Nazwa skały pochodzi od istniejącego tutaj przed II wojną światową osiedla Smolegowe, będącego częścią nieistniejącej już wsi Biała Woda. Jej mieszkańcy (Łemkowie) zostali po wojnie wysiedleni. Skała tworzy grań z 5 wierzchołkami, swoim charakterystycznym kształtem przypominającą grzbiet dinozaura.

Jemeriskowa Skałka

704 m, Pieniny

Jemeriskowe Skały, Jemeriskowa Skałka – zbudowane z wapieni skały znajdujące się na polanie Jemeriska w Małych Pieninach. Znajdują się powyżej Wąwozu Homole. Mają wysokość ok. 10 metrów. Nagie i strome ściany skały porasta jałowiec pospolity i ciekawa flora roślin wapieniolubnych. Poniżej skały rozdroże; krzyżuje się tutaj szlak turystyki pieszej prowadzący przez rezerwat przyrody Wąwóz Homole z drogą leśną z Jaworek. Można nią podejść do bacówki, gdzie sprzedawane są oscypki i żętyca. Jemeriskowe Skały należały do nieistniejącej już wsi Biała Woda, obecnie znajdują się w granicach wsi Jaworki w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Szczawnica.

Wąwóz Szopczański

642 m, Pieniny

Wąwóz Szopczański, Wąwóz Sobczański – wąwóz na terenie południowej Polski, położony w Pieninach Środkowych w miejscowości Sromowce Niżne w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Czorsztyn.

Kamienne Księgi

641 m, Pieniny

Kamienne Księgi – wapienne skały na Dubantowskiej Polanie powyżej Wąwozu Homole w Małych Pieninach. Jest to poziomo uławicowany pas niskich skałek znajdujących się na północnym obrzeżu Dubantowskiej Polany, tuż nad górną krawędzią Wąwozu Homole. Zwykle wypoczywają na nim turyści po przejściu wąwozu Homole. Kamienne Księgi znajdują się w obrębie rezerwatu przyrody Wąwóz Homole. Wapienie, z których są zbudowane należą do sukcesji czorsztyńskiej. Powstały na pograniczu jury dolnej i środkowej. Są to szare lub szarobrunatne, plamiste margle i margliste wapienie. Powstały na grzbiecie czorsztyńskim, który był najpłytszą częścią centralnej Tetydy Alpejskiej. Rośnie na nich spora kępa pszonaku pienińskiego, który w Pieninach występuje tylko na 4 stanowiskach. Roślina ta podlega ochronie ścisłej, chroniona jest także konwencją berneńską.

Gęśle

629 m, Pieniny

Lorencowe Skałki, Lorencowa Skałka, Lorencowa Skała – skałki w grupie wschodniej Skałek Dursztyńskich w Pieninach Spiskich. Znajdują się po wschodniej stronie Dursztyńskiego Potoku, który w tym miejscu przełamuje się przez grzbiet Skałek Dursztyńskich. Po wschodniej stronie Lorenzowych skałek znajduje się oddzielona pasem łąki Borsukowa Skała, po zachodniej (za potokiem) – Rafaczowe Skałki. Wśród łąk, w południowo-wschodnim kierunku, znajduje się jeszcze niezaznaczana na mapach Snowborcyna Skała. Nazwa Lorencowych Skałek pochodzi od nazwiska. Przez długi czas eksploatowano tutaj wapień na potrzeby lokalnego budownictwa, co doprowadziło do znacznego zniszczenia tych skał. Zbudowane są one ze skał osadowych – wapieni serii czorsztyńskiej, niedzickiej i czertezickiej.

Wąwóz Szopczański

589 m, Pieniny

Wąwóz Szopczański, Wąwóz Sobczański – wąwóz na terenie południowej Polski, położony w Pieninach Środkowych w miejscowości Sromowce Niżne w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Czorsztyn.

Świnia Skała

518 m, Pieniny

Świnia Skała – skała położona w masywie Trzech Koron. Ma ok. 100 m wysokości, a wznosi się na wysokość ok. 560 m n.p.m. Znajduje się na lewym brzegu Dunajca, poniżej Zbójnickiego Skoku. Jest widoczna z przełomu Dunajca i Drogi Pienińskiej, nie jest dostępna turystycznie. W Świniej Skale znajduje się jaskinia Lisia Jama o długości 16,5 m i deniwelacji 14 m, pokryta w końcowym odcinku dość grubą warstwą wapiennego mleka. Wejście do jaskini jest niewidoczne, zasłaniają go krzewy. Z rzadkich w Polsce roślin występuje tutaj tawuła średnia, w Polsce znana jedynie z kilku stanowisk. Skała zbudowana jest z wapieni rogowcowych, a jej podstawa zanurzona jest w wodzie. Nazwę nadali skale prawdopodobnie flisacy, którzy dawniej w górę rzeki ciągnęli tratwy siłą swoich mięśni. W tym miejscu u podstawy skały znajdowało się trudne do przejścia („świńskie”) miejsce.

Hukowa Skała

474 m, Pieniny

Hukowa Skała – niezbyt wysoka (ok. 470 m n.p.m.) turnia skalna, zamykająca Pieniński Przełom Dunajca, na południowym zboczu Długiego Gronika (569 m), w Pieninkach, na obszarze Pienińskiego Parku Narodowego (PPN). W tym miejscu 40-metrowa, niemal pionowa ściana opada do doliny Dunajca. Nazwa pochodzi od donośnego, głośnego echa odbijającego się od tutejszych skał. W czasie spływu Dunajcem dawni turyści dokonywali tradycyjnych wystrzałów z pistoletów, a nawet moździerzy. Anonimowy autor w 1880 pisał: „Tutaj to wyróżnia się Hukowa Skała, która się odznacza tym, że echo wystrzału dziewięć razy odbija się o grzbiety Pienin”. Zbudowana jest z wapieni rogowcowych serii pienińskiej, a jej urwiska porasta grupa reliktowych sosen. W drugiej połowie XIX wieku nazwą Hukowa Skała określano również inne skały pod Bystrzykiem z drugiej strony Dunajca.

Dudziniec

1226 m, Tatry Zachodnie

Dudziniec (Dudzieniec) – szeroka i stroma dolinka o wyglądzie żlebu wcinająca się w północno-zachodnie stoki Kominiarskiego Wierchu w Tatrach Zachodnich. Położona jest na wysokości od 1020 do 1600 m n.p.m. Wylot dolinki znajduje się poniżej Wyżniej Bramy Chochołowskiej, zaraz nad Potokiem Chochołowskim. W dolince znajduje się kilka jaskiń, m.in. Schronisko w Kalwarii, Jaskinia w Dudzińcu, Szczelina w Osmętnicy, Schron w Wyżniej Bramie Chochołowskiej, Dmuchająca Szczelina, Szczelina nad Jaskinią w Dudzińcu i jedna z większych jaskiń lodowych w Tatrach – Dmuchawa.

Kościelec

1969 m, Tatry Wysokie

Czarna Skała

1767 m, Tatry Zachodnie

Piekło

1605 m, Tatry Zachodnie

Miętusie Turnie

1570 m, Tatry Zachodnie

Spady

1392 m, Tatry Zachodnie

Zameczki

1383 m, Tatry Zachodnie

Okap nad Świętymi

1279 m, Tatry Zachodnie

Święci

1279 m, Tatry Zachodnie

Cisowe Igły

1272 m, Tatry Zachodnie

Wielkie Turnie

1249 m, Tatry Zachodnie

Turnia Olejarnia

1154 m, Tatry Zachodnie

Jastrzębia Turnia

1076 m, Tatry Zachodnie

Między Ściany

1061 m, Tatry Zachodnie

Siwiańskie Turnie

1021 m, Tatry Zachodnie

Kogutki

1002 m, Tatry Zachodnie

Ciptowski Wierch

982 m, Podhale

Skała Jelinka

980 m, Tatry Zachodnie

Lejowa

947 m, Tatry Zachodnie

Zagórze

885 m, Podhale

Nad Ogródki

862 m, Pieniny

Baszta

856 m, Pieniny

Ściany

829 m, Pieniny

Kopa Siana

810 m, Pieniny

Kościółek

783 m, Pieniny

Kirowa Skała

766 m, Pieniny

Kira

758 m, Pieniny

Sołtysie Krzaki

752 m, Pieniny

Ociemne

740 m, Pieniny

Skałka

736 m, Pieniny

Spady

726 m, Pieniny

Skałka

725 m, Pieniny

Korowa Skała

685 m, Pieniny

Skalina

681 m, Pieniny

Wysoka Skała

680 m, Pieniny

Trybski Ogród

675 m, Podhale

Kurnikowa skała

669 m, Pieniny

Długa Skała

665 m, Podhale

Faśnymbrowe Skałki

664 m, Pieniny

Kwaśnembrowa Skałka

664 m, Pieniny

Majerz

664 m, Pieniny

Lorencowe Skałki

661 m, Pieniny

Kotłowe Skałki

655 m, Pieniny

Krzysztofkowa Skała

654 m, Pieniny

Grzebień

650 m, Pieniny

Mały Cisowiec

650 m, Pieniny

Lorencowa Skała

649 m, Pieniny

Snowborcyna Skała

649 m, Pieniny

Duży Cisowiec

648 m, Pieniny

Grota Obłazowej

638 m, Podhale

Skałka

638 m, Pieniny

Mur Obłazowej

635 m, Podhale

Kramnica

633 m, Podhale

Filar Obłazowej

632 m, Podhale

Biała Skała

630 m, Pieniny

Białe Skały

627 m, Pieniny

Okrągła skała

626 m, Podhale

Przełom Białki

623 m, Podhale

Cympowe Skałki

620 m, Pieniny

Hajducka Skała

595 m, Pieniny

Wapiennik

584 m, Pieniny

Pod Ogródki

579 m, Pieniny

Obłazki

511 m, Pieniny

Zawiesy

451 m, Pieniny

Kamień

1546 m, Tatry Zachodnie

Dudowe Turnie

1431 m, Tatry Zachodnie

Zawiesista

1204 m, Tatry Zachodnie

Skałki na Jarońcu

1034 m, Tatry Zachodnie

Cyrla

759 m, Podhale

Dziurowa Skała

734 m, Pieniny

Patria

723 m, Pieniny

Międzyżor

721 m, Pieniny

Wierchardy

710 m, Podhale

Skałka

691 m, Pieniny

Bigosowe Skałki

686 m, Pieniny

Kliźlinkowa Skałka

678 m, Pieniny

Borsukowa Skała

677 m, Pieniny

Grapa

661 m, Podhale

Goła Skała

659 m, Pieniny

Rafaczowa Skała

641 m, Pieniny

Basy

635 m, Pieniny

Skałka

633 m, Podhale

Magierowa Skałka

607 m, Pieniny

Obłazki

485 m, Pieniny